کتاب الغيبة

نوع اصطلاح :
عنوان :
کتاب الغيبة
کتاب الغيبة للحجة اثر شيخ الطائفه، ابوجعفر محمدبن حسن طوسي از برجسته‏ترين چهره‏هاي علمي جهان تشيّع و شخصيت مورد اعتماد شيعه در قرن پنجم هجري است.
کتاب الغيبة از بهترين، مهم‏ترين و کامل‏ترين منابع شيعه در مورد مسأله غيبت امام زمان‏عليه السلام است. در اين کتاب به علت و انگيزه غيبت امام زمان‏عليه السلام و حکمت الهي - که موجب آن گرديده - اشاره شده است. شيخ طوسي‏رحمه الله در نگارش اين اثر ارزشمند و گران‏بها، شيوه‏هاي نو و ابتکاري به کار گرفته و به تمام جوانب غيبت امام زمان‏عليه السلام اشاره کرده است و استدلال به قرآن و روايات پيامبرصلي الله عليه وآله و ائمه معصومين‏عليهم السلام و حکم عقل، به پاسخ گويي شبهات و اشکالات مخالفان پرداخته است.
اين کتاب شامل بسياري از فضايل امام زمان‏عليه السلام است و سيره و روش آن حضرت در زمان غيبت و هنگام ظهور را بيان کرده و بسياري از علايم ظهور، خاتم الاوصياء امام مهدي‏عليه السلام را ذکر نموده است.
اين کتاب از زمان نگارش تا حال، در طول هزار سال پيوسته مورد توجه علما و فقهاي شيعه بوده و بزرگان در تأليفات خود، بسيار به آن استناد نموده و از آن نقل کرده‏اند.
علامه شيخ آغا بزرگ تهراني درباره اين کتاب مي‏نويسد: «کتاب الغيبة نوشته شيخ طوسي‏رحمه الله از کتاب‏هاي قديمي است که بر بسياري از کتاب‏هاي ديگر برتري دارد. اين کتاب شامل بهترين حجّت‏ها و محکم‏ترين برهان‏هاي عقلي و نقلي، بر وجود امام دوازدهم حجةبن الحسن العسکري صاحب الزّمان‏عليه السلام و غيبت آن حضرت در اين زمان و ظهورشان در آخِرُالزّمان است. آن حضرت کسي است که جهان را بعد از آنکه پر از ظلم و فساد شده باشد، پر از عدل و داد خواهد کرد». [1] .
شيخ طوسي در مقدمه کتاب، درباره انگيزه خود از نگارش آن مي‏نويسد: «من اين کتاب را به درخواست شيخ بزرگوار - که خداوند عمر ايشان را طولاني گرداند - نگاشتم. ايشان درخواست فرمود تا کتابي درباره غيبت صاحب الزّمان املا کنم و در آن سبب غيبت آن حضرت و علت طول کشيدن آن و... را بيان نمايم و اينکه: چرا آن حضرت ظهور نمي‏کند؟ آيا مانعي در کار است؟ آن مانع چيست؟ چرا ما نيازمند به آن حضرت هستيم؟
من هم درخواست اين شيخ بزرگوار را اجابت و امر ايشان را اطاعت کردم؛ اگرچه وقتم کم و فکرم مشغول و مشکلات و موانع زندگي نيز فراوان است و حوادث ناگوار در اين دوران، يکي پس از ديگري اتفاق مي‏افتد.
من در اين کتاب به نکاتي اشاره خواهم داشت که هيچ جاي شک و ترديدي باقي نگذارد و سخنم را نيز طولاني نمي‏کنم؛ چرا که اصحاب و اساتيد و مشايخ ما در اين باره کتاب‏هاي فراواني نگاشته‏اند و در آن به شرح و بسط کامل مسأله امامت پرداخته‏اند.
من در اين کتاب در صدد پاسخ گويي به سؤالات گوناگون در اين باره هستم و براي تأييد سخنان خود، به برخي از روايات نيز استناد خواهم کرد تا موجب تأکيد و پذيرش آن از جانب علاقه‏مندان به روايات گردد و از خداوند متعال در انجام اين مهم ياري مي‏جويم. [2] .
تاريخ نگارش اين کتاب حدوداً 444 تا 447 هجري است؛ يعني، سيزده سال قبل از وفات شيخ و دوراني که ايشان در بغداد به سر مي‏بردند.
با توجّه به تاريخ نگارش کتاب، مي‏توان فهميد که نگارش آن قبل از آتش سوزي کتابخانه شيخ طوسي بوده و شيخ در هنگام نگارش آن به خيلي از منابع مهم و اصول قدما و کتاب‏هاي معتبر خطي و نسخه‏هاي اوليّه دسترسي داشته و اين خود بر ارزش و اعتبار کتاب مي‏افزايد.
کتابخانه شيخ طوسي، از بزرگ‏ترين کتابخانه‏هاي مهم آن دوران و از غني‏ترين آنها به شمار مي‏رفته و شامل بسياري از نسخه‏هاي منحصر به فرد و اصول چهارصدگانه شيعه بوده است. بسياري از آنها به دست ياران ائمه‏عليهم السلام نگاشته شده بود و سوختن آن کتابخانه، يکي از غم‏انگيزترين حوادث ناگوار جهان اسلام به شمار مي‏آيد.
نکته مهم ديگر آنکه اکثر کتاب‏هاي شيخ طوسي و مهم‏ترين آنها، با استفاده از کتاب‏هاي اين کتابخانه نگاشته شده و اين هم موجب حفظ و بقاي مطالب ارزشمند آن کتاب‏ها گرديده و هم موجب ارزش و اعتبار فراوان کتاب‏هاي شيخ طوسي گشته است.
کتاب الغيبة - که حدود پانصد روايت را در بر گرفته - مشتمل بر هشت فصل است:
1. الکلام في الغيبة؛ (در اين فصل مؤلف محترم به مباحث ذيل پرداخته است: دليل بر وجوب عصمت امام، دليل بر فساد قول کيسانيه، ناووسيه، واقفه و ساير فرقه‏هاي منحرف در باب مهدويّت).
2. ولادت حضرت حجّت‏عليه السلام.
3. کساني که حضرت مهدي‏عليه السلام را مشاهده کرده‏اند.
4. بيان پاره‏اي از معجزات حضرت مهدي‏عليه السلام (در اين فصل اشاره‏اي هم به توقيعات آن حضرت شده است).
5. برخي از موانع ظهور حضرت مهدي‏عليه السلام.
6. روايات مربوط به بحث نيابت و وکالت (در اين بخش هم درباره نواب و وکلاي ممدوح و هم درباره نواب و وکلاي مذموم حضرت مهدي‏عليه السلام سخن به ميان آمده است. همچنين به مناسبت به برخي از توقيعات حضرت مهدي‏عليه السلام اشاره شده است).
7. عمر طولاني حضرت مهدي (در ضمن آن اشاره‏اي نيز به وقت ظهور و پاره‏اي از نشانه‏هاي ظهور شده است).
8. برخي فضايل و صفات و سيره آن حضرت.
البته در هر يک از فصل‏هاي ياد شده، به طور پراکنده به مباحث ديگر نيز اشاره شده است که لازم است علاقه‏مندان به اصل کتاب مراجعه نمايند.

پی نوشتها:
[1] آغابزرگ طهراني، ترجمه حياةالمؤلف، ص.2.
[2] کتاب الغيبة، مقدمه مؤلف، ص 2-1.

اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir