حجت

نوع اصطلاح :
عنوان :
حجت
«حجّت» از نظر لغت، به معناي برهان و دليل است که با آن حريف را قانع يا دفع کنند و جمع آن حجج و حجاج است. [1] .
اين کلمه در قرآن مجيد در موارد مختلفي به کار رفته است؛ از جمله: «لِئَلاَّ يَکُونَ لِلنّاسِ عَلَي اللّهِ حُجَةٌ بَعدَ الرُّسُلِ وَکانَ اللَّهُ عَزيزاً حَکِيماً» [2] ؛ «تا براي مردم، پس از [فرستادن] پيامبران، در مقابل خدا [بهانه و] حجتي نباشد، و خدا توانا و حکيم است».
«قُلْ فَلِلّهِ الحُجَّةُ البَالِغَةُ فَلَو شَاءَ لَهَداکُمْ اَجْمَعين» [3] ؛ «بگو برهان رسا (حجّت) ويژه خدا است، و اگر [خدا] مي‏خواست قطعاً همه شما را هدايت مي‏کرد».
امام کاظم‏عليه السلام فرموده است: «اِنّ لِلَّهِ عَلَي النّاسِ حُجَتَينِ حُجَةً ظَاهِرَةً وَحُجَةً بَاطِنةً فَاَمَّا الظَاهِرَةُ فَالرُّسُلُ وَالاَنبِياءُ وَالاَئِمَّةُعليهم السلام وَاَمَّا البَاطِنَةُ فَالعُقُولُ» [4] ؛ «خداوند را بر مردم دو حجّت است: يکي ظاهر که آن عبارت است از پيامبران و رهبران دين و ديگر باطن که آن عقول مردم است».
پيامبران و اوصياي آنها از اين جهت «حجّت» ناميده شده‏اند که خداوند به وجود ايشان، بر بندگان خود احتجاج کند و نيز از اين جهت که آنان دليل بر وجود خدا هستند و گفتار و کردارشان نيز دليل بر نياز مردم به قانون آسماني است.
بر اساس روايات فراواني، هرگز زمين خالي از حجّت نمي‏ماند؛ چنان که از امام رضاعليه السلام سؤال شد: آيا زمين از حجّت خالي مي‏ماند؟ حضرت فرمود: «لَوْ بَقِيَتْ بِغَيْرِ اِمَامٍ لَسَاخَتْ» [5] ؛ «اگر زمين [به اندازه چشم برهم زدني] از حجّت خالي باشد، اهلش را فرو مي‏برد».
از ديدگاه شيعه، حضرت مهدي‏عليه السلام به عنوان آخرين حجَّت الهي است که به حجةبن الحسن العسکري‏عليه السلام نيز شهرت دارد. [6] .
داوود بن قاسم گويد: از امام دهم شنيدم که مي‏فرمود: «الخَلَفُ مِنْ بَعْدِيَ الحَسَنُ فَکَيْفَ لَکُمْ بِالْخَلَفِ مِنْ بَعْدِ الخَلَفِ فَقُلتُ لِمَ جَعَلَنِيَ اللّهُ فِداکَ فَقَالَ: اِنَّکُم لا تَرَوْنَ شَخْصَهُ وَلايَحِلُّ لَکُم ذِکْرُهُ بِاسمِهِ فَقُلتُ کَيفَ نَذکُرُهُ فَقَال: قُولُوا الحُجَّةُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍصلي الله عليه وآله» [7] ؛ «جانشين من پس از من پسرم حسن است. شما را چه حالي خواهد بود نسبت به جانشينِ پس از جانشين؟ عرض کردم: چرا؟ خداوند مرا قربانت کند. فرمود: براي آنکه شخصش را نتوانيد ديد و ذکر او به نام مخصوصش روا نباشد. عرض کردم: پس چطور او را ياد کنيم؟ فرمود: بگوييد حجّت از خاندان محمدصلي الله عليه وآله».
در اغلب روايات اين لقب به صورت «الحُجَّةُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍصلي الله عليه وآله» به کار رفته است. [8] .

پی نوشت ها:
[1] ر.ک: لسان العرب، ج 2، ص 228.
[2] نساء (4)، آيه 165.
[3] انعام (6)آيه 149.
[4] الکافي، ج 1، ص 15.
[5] شيخ صدوق، علل الشرايع، ج 1، ص 198.
[6] بحارالانوار، ج 25، ح 6 و ج 97، ص 343.
[7] کتاب الغيبة، ص 202، ح 169؛ الکافي، ج 1، ص 328، ح 13.
[8] ر.ک: پيشين؛ شيخ صدوق، علل الشرايع، ج 1، ص 245؛ کمال الدين و تمام النعمة، ج 2، ص 648.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir