عملکرد نواب خاص

نوع اصطلاح :
عنوان :
عملکرد نواب خاص
برخي از وظايف نايبان خاصّ - که از طرف امام مهدي‏عليه السلام بر عهده آنان گذاشته شده بود - عبارت است از:
يک . پنهان نگه داشتن نام و مکان حضرت مهدي‏عليه السلام و رفع شک و ترديد درباره آن حضرت از احاديث نقل شده توسط نوّاب خاصّ و توقيعات صادر شده از طرف امام زمان‏عليه السلام به دست آنان، معلوم مي‏شود که نوّاب يک وظيفه دو جانبه داشته‏اند:
از يک طرف نام و محل زندگي امام را نه تنها از دشمنان؛ بلکه از شيعيان مخفي نگه مي‏داشتند و به وکلاي خود آموزش مي‏دادند که مبادا اسمي از آن حضرت به ميان آورند. از اين رو توانستند شيعيان را از خطر عباسيان مصون دارند.
از سوي ديگر، بر آنان لازم بود که وجود مبارک امام را براي هواداران مورد اعتماد به اثبات رسانند تا خط انحراف نتواند شک و ترديدي در ميان آنها به وجود آورد.
ايشان در موقعيت‏هاي مختلف، به افراد مورد اطمينان مي‏گفتند که حضرت را ديده‏اند و مکان‏هاي حضور او را يادآوري مي‏شدند تا غبار شک از قلوب آنها زدوده شود.
دو . جلوگيري از فرقه گرايي و انشعابات شيعيان
فعاليت‏هاي سفيران، به اين هدف صورت مي‏گرفت که جماعت اماميّه را از انشعابات بيشتر با اثبات امامت پسر امام عسکري‏عليه السلام مصون دارد. براي وصول به اين هدف، اينان آن دسته از گفتارهاي پيامبر و ائمه‏عليهم السلام را - که دلالت دارد مجموع امامان به دوازده ختم مي‏شود و آخرين آنان غيبت خواهد نمود - بيان مي‏کردند.
نوّاب در اين مرحله، به موفقيت چشمگيري دست يافتند و توانستند انشعابات به وجود آمده در مکتب تشيّع را کمتر کرده و در نهايت به صفر برسانند.
سه . پاسخگويي به سؤالات فقهي و مشکلات علمي و عقيدتي
نايبان خاصّ، سؤالات فقهي و شرعي شيعيان را خدمت امام‏عليه السلام مي‏رساندند و پاسخ آنها را به مردم ابلاغ مي‏کردند. در دوره نيابت نايب دوم، محمدبن عثمان، سؤالات فقهي بسياري مطرح گرديد و امام‏عليه السلام در ضمن توقيعات متعدد و طولاني به آنها جواب داد.
فعاليت‏هاي نايبان خاصّ به مسائل فقهي محدود نمي‏شد؛ بلکه وظيفه ديگر آنان حل مشکلات علمي و شرکت در بحث‏ها و مناظرات عقيدتي بود.
چهار . مبارزه با مدعيان دروغين نيابت
پنج . اخذوتوزيع‏اموال متعلق‏به امام
نوّاب خاصّ امام‏عليه السلام، هر کدام در دوران سفارت خود، وجوه و اموال متعلق به حضرت را تحويل مي‏گرفتند و به هر طريق ممکن، به امام مي‏رساندند و در مواردي که امام دستور مي‏داد، مصرف مي‏کردند.
شش . سازماندهي وکيلان
«سياست تعيين وکيل براي اداره امور نواحي گوناگون و ايجاد برقراري ارتباط ميان شيعيان و امامان، از دوران‏هاي ائمه پيشين وجود داشت. در عصر غيبت، اين تماس با امام زمان‏عليه السلام، قطع گرديد و محور ارتباط وکيلان با امام‏عليه السلام، نايبي بود که امام زمان‏عليه السلام تعيين مي‏کرد.
مناطق شيعه نشين تقريباً مشخص بود و بنا به ضرورت در هر منطقه‏اي، وکيلي تعيين مي‏شد و گاهي چند وکيل در مناطق کوچک‏تر، تحت سرپرستي وکيلي بودند که امام و يا نايب خاصّ براي آنها تعيين مي‏کردند. اين وکلا اموالي را که بابت وجوهات مي‏گرفتند، به شيوه‏هاي گوناگوني به بغداد، نزد نوّاب مي‏فرستادند و آنان نيز طبق دستور امام‏عليه السلام در موارد بايسته به کار مي‏گرفتند.
در مواردي ممکن بود که برخي از وکيلان براي يک بار امام زمان‏عليه السلام را ملاقات کنند؛ چنان که «محمدبن احمد قطّان» (از وکيلان ابوجعفر نايب دوم) به ملاقات امام‏عليه السلام نايل آمد.[1] اما معمولاً آنان تحت نظر نايب خاصّ امام، انجام وظيفه مي‏کردند. به نقل از احمد بن متيل قمي، ابوجعفر ده وکيل در بغداد داشته که نزديک‏ترين آنان به وي «حسين بن روح» بود - که بعداً نايب سوم شد. [2] از ديگر نزديکان وي، «جعفر بن احمد بن متيل» بوده که از ديد بسياري وي جانشيني ابوجعفر خواهد بود. از روايتي ديگر، معلوم مي‏شود که در برابر اموال داده شده به وکيلان، قبوضي از آنان دريافت مي‏شد؛ امّا از نائب خاصّ، چنين قبوضي دريافت نمي‏گرديد و زماني که ابوالقاسم حسين بن روح را به جانشيني برگزيد، دستور داد که از وي قبوضي نخواهند. [3] .
حضرت در انتخاب نواب خاصّ، به افرادي توجه داشت که از درجه اخلاص بالاتري بهره‏مند باشند و به هيچ عنوان، اسرار نيابت و محل و مکان امام را نشان ندهند، اين طور نبود که بگوييم اين نايبان «فقيه‏ترين و دانشمندترين» افراد زمان خود بودند و البته نياز هم به اين مسأله نبود؛ چون مهم‏ترين وظيفه آنان، وساطت بين امام و مردم بود و همه مسائل فقهي، شرعي و مشکلات علمي را از امام‏عليه السلام مي‏گرفتند و در اختيار مردم قرار مي‏دادند، پس‏آن چيزي‏که در «وکالت» و نيابت مهم ورکن اساسي‏محسوب مي‏شد، اخلاص، رازداري و بردباري بود. [4] .

پی نوشت ها:
[1] کمال‏الدين و تمام النعمة، ج 1، ص 442.
[2] الغيبة، ص 225.
[3] همان، ص 225 و 226؛ حيات فکري و سياسي امامان شيعه‏عليه السلام، ص 236، پژوهشي پيرامون زندگاني نواب خاصّ امام زمان‏عليه السلام، ص 85.
[4] تاريخ غيبت‏صغري، ص 372.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir