آداب دعا کردن

 

بخش چهارم از سلسله مقالات دعا:

ائمه « عليه السلام » كيفيت دعا و شرايط و آداب خاص آن را به ما تعليم فرموده‌اند كه از آن جمله‌‌اند :

1) بسم الله الرحمن الرحيم

چه خوب كه آغاز كردن دعا ، با نام خداوند و ياد او باشد .

پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله ) فرموده‌اند :

دعايي كه در آغازش « بسم الله الرحمن الرحيم باشد ، رد نمي‌شود .(1)

2) مدح و ثناي خدا و صلوات بر پيامبر اكرم

حمد و ستايش خدا ، دعا را كامل و پر مايه مي‌كند(2) و مقدمه‌ي نيكويي براي جلب توجه الهي است .

امام صادق « عليه السلام » فرمودند :

مبادا وقتي يكي از شما بخواهد از پروردگار ، چيزي از حاجت‌هاي دنيا و آخرت را بطلبد ، به آن مبادرت كند ، مگر آنكه با ستايش و مدح خدا و صلوات بر پيامبر ، سخن خود را آغاز نمايد و سپس حاجاتش را بخواهد .(3)

28.jpg

3) تعميم دعا

اگر دعايي براي عموم باشد و دايره‌ي وسعت آن ، افراد بيشتري را در بر گيرد ، به اجابت نزديكتر خواهد بود .

پيامبر اكرم « صلي الله عليه و آله » فرمودند:

إذا دعااحدكم فليعم فإنه اوجب للدعاء (4)

هرگاه يكي از شما دعا كند ، ] در دعايش [عموميت دهد ] همه را دعا كند [ كه به اجابت نزديكتر است .

4) دعا به صورت دسته جمعي

درست است كه گاهي انسان ، از خلوت كردن با خدا بيشتر لذت مي‌برد و مي‌تواند راز دلش را آشكارا با او در ميان بگذارد ، اما گاهي هم مي‌شود كه حضور افراد ديگر ، و ديدن حال گريه و انابه‌شان ، آدمي را در شكستن سد سنگين قلبش ياري ميدهد و از كسالت و خواب آلودگي - كه گاه در تنهايي به انسان دست مي‌دهد – دور مي‌كند . به علاوه وعده فرموده‌اند كه خداوند دعاي يك جمع چهل نفري ( يا بيشتر ) را بي‌جواب نگذارد :

هيچ چهل نفر مردي براي دعا گرد هم اجتماع نمي‌كنند ( دعا نمي‌كنند) جز اينكه خداوند ، دعاي آنها را مستجاب ميكند . پس اگر چهل نفر نبودند و چهار نفر بودند ، ده بار خداي عزوجل را بخوانند ، خداوند دعايشان را اجابت ميكند و اگر چهار نفر هم نباشند و يك نفر باشد ، چهل مرتبه خدا را بخواند .پس خداي عزيز جبار براي او اجابت مي‌نمايد .(5)

5) الحاح در دعا

دعا نبايد تنها بازيچه‌ي زبان باشد و از سر عادت و تكرار ، گفته شود ، - اگر چه عادت به نيكويي نيز خواب است - بلكه بايد بند بند وجود آدمي را به بازي بگيرد و رگ و پي و انسان را متوجه خدايش كند . دعا بايد دعاگو را تكان دهد ،‌بلرزاند و از آنجا كه هست قدمي جلوتر ببرد. اينجاست كه تفاوت « دعا كردن » و « دعا گفتن » آشكار مي‌شود . گاهي صرفاً دعايي را مي‌خوانيم و هيچ حسي به دنبال آن به ما دست نمي‌دهد و تحول و تغييري در خود نمي‌يابيم ، اما گاهي شده - خصوصاً مواقع اضطرار و گرفتاري - كه نه تنها زبانمان ، بلكه همه‌ي جوارحمان به خدا التماس مي‌كنند ،‌روحمان است كه سر خود را بر آستان خدا مي‌سايد ، جانمان است كه پيش او به خاك مي‌افتد و وجودمان است كه زانو مي‌زند و عاجزانه تمنا مي كند . اين تفاوت ، آشكارا اختلاف كيفيت اين دو گونه را به ما مي‌نماياند .

خلاصه بايد دعا كننده باشيم نه صرفاً دعا گو ! از نشانه‌هايي كه فرد دعا كننده دارد اين است كه از پا فشاري و اصرار دريغ نمي‌كند و تمنا و التماسش دوام دارد ، حتي الحاحش را به زبان مي آورد ، خدا را به قربانش قسم مي‌دهد ، مواليش را شفيع مي‌كند و دست از طلبش بر نمي‌دارد و اين خود مطلوب خداوند است .

امام صادق « عليه السلام » فرمودند :

همانا خداوند عزوجل خوش ندارد كه مردم درباره‌ي حاجتي به يكديگر اصرار كنند ، ولي براي خودش آن را دوست دارد . خداي عزوجل دوست دارد كه از او خواهش شود و ] از [ آنچه نزد اوست درخواست گردد.(6)

41.jpg

6) گريه ، تبتل ، ابتهال

ابتهال به معناي التماس و زاري است ، يعني انسان مجدانه و ملتمسانه به درگاه خدا زاري كند و ضجه بزند . تبتل نيز به معناي انقطاع و بريدن است اگر از همه جا نااميد شده باشيم و همه‌ي راه‌ها را به روي خود بسته ببينيم و در پي آن ، از همه كس ببريم ، آغوش پذيرش خدا را به روي خود بازتر مي‌يابيم ، تا هنگامي كه به خدا هم طراز و در مرتبه‌اي برابر نسبت به دور و بري‌هايمان مي‌نگريم . ما را به اين هر دو - تبتل و ابتهال - سفارش فرموده‌اند ، به علاوه گريستن در هنگام دعا نيز بسيار ارزشمند است و حتي تباكي هم قيمت دارد .

تباكي يعني خود را به گريه واداريم . اگر چه اشكي به چشمانمان ننشيند ، همين كه از قساوت قلبمان ناراحت باشيم و براي گريستن به نگاه خود التماس كنيم ، مورد پسند خداست . اين اشك آنقدر خريدار دارد كه حتي فرموده‌اند به ياد مصيبتي كه بر شما وارد شده بيفتيد تا به واسطه‌ي آن در دعا به گريه بياييد . (7)

آري ، اشك الماس است ، اگر چه بسيار اندك هم باشد ولي زيبا و قيمتي است .

« .... عرضه داشتم من درحال دعا ،‌ خود را به گريه وادار كنم اگر چه گريه ندارم ؟! – امام صادق «عليه السلام » - فرمود :

نعم ، ولو مثل رأس الذباب (8)

آري، اگر چه به اندازه‌ي سرمگسي باشد .

7) خواندن دعاهاي مأثور در زمان‌ها و مكان‌هاي خاص

اگر چه سخن با خدا گفتن ، زمان و مكان و زبان نمي‌شناسد ، اما دعا خواندن با ادبياتي كه سفيران خداوند ، از جانب او آموخته‌اند ، مشخصاً ارزشي بالاتر دارد . زمان‌ها و مكان‌هايي كه خدا نظر خاصي به آنها دارد در تاثير گذاري دعا موثرند .

دعاهاي مأثور - كه از جانب ائمه « عليهم السلام » به ما رسيده‌اند - تفاوتشان با سخنان فردي ، به قدر تفاوت شخصيتي ائمه « عليهم السلام » با ماست . دعايي كه بر زبان حجت خدا رفته باشد ، آثاري دارد كه مناجات‌هاي ديگر قطعاً از آنها بي بهره‌اند.

خدا ، امام را ميان انسان‌ها نشان كرده است تا راه و رسم بندگي و گفتگو با معبود را به فرزند آدم بياموزد و به او ياد دهد كه چگونه با خالقش ارتباط بگيرد . آن خاصيت ، متعلق به آن الفاظ نوراني(9) است و كم و زياد كردن يا اكتفا به ترجمه‌ي آن ،‌خواص مطلوب را از آن دعا سلب خواهد كرد .(10)

بنابراين ، صرف به زبان آوردن كلمات امام ، موضوعيت دارد ، اگر چه خواننده ،‌ معناي آن را درك نكند . همچنين فضيلت و بركتي كه دعا در ماه رمضان دارد ، يا منزلت دعايي كه زير قبه‌ي حضرت سيد الشهداء « عليه السلام » خوانده مي شود ، با مكان‌ها و زمان‌هاي عادي قابل مقايسه نيست و اينها همه به اثراتي بر ميگردد كه خداوند متعال ، در آن كلمات يا آن زمان و مكان ، قرار داده است .

50.jpg

8) تقوا

رعايت خدا را كردن و پرواي پروردگار داشتن و دوري از مشتبهات و پرهيز از گناه ، همه از اموري هستند كه به اجابت دعا سرعت مي بخشند و عمق تاثير آن را افزايش مي‌دهند چرا كه اجابت دعا بسته به پذيرش و قبول الهي است و:

إنما يتقبل الله من المتقين (11)

خداوند تنها از پرهيزگاران مي‌پذيرد .

راوي از امام صادق « عليه السلام » مي‌پرسد : خدا را مي خوانم ، اما استجابت نمي شود .... مي‌فرمايند :

من به تو خبر مي دهم : اگر شما اطاعت خدا را در آنچه امر نموده ، مي‌‌كرديد و بعد خدا را مي‌خوانديد ، خدا استجابت مي‌كرد .شما مخالفت و معصيت خدا را مي‌كنيد خدا هم جواب نمي‌دهد .ولي نااميد نشويد اي گنهكاران !كه اگر خدا را از راهش بخوانيد ، شما را اجابت مي كند ، اگر چه عاصي باشيد .(12)

اگر چه بي‌تقوايي ممكن است به رد دعا بينجامد ، اما اگر خدا با فضل خود با ما برخورد كند ، بعيد نيست دعاي عاصي فاسق را نيز از روي رحم و شفقت مستجاب نمايد . البته بنده‌ي گناهكار بايد در پي اصلاح خود باشد و بخواهد طريق اطاعت خدا را ابتدا كند ، و در عين حال راه شناس هم باشد ؛ راهي كه نظر لطف خدا بر آن است و دري كه به باغ عطوفت خدا باز مي شود . و مگر راهي سريع‌تر و دري گشوده‌تر از تذلّل در قبال ائمه « عليه السلام» و توسل به عنايت اهل بيت ، خصوصاً امام عصر «‌عليه السلام » مي توان پيدا كرد ، كه بر شاخه‌هاي دعا ، ميوه‌هاي شيرين استجابت را بنشاند ؟

پی نوشتها :

(1) قال رسول الله « صلي الله عليه وآله »: « لا يرد دعاء اوله بسم الله الرحمن الرحيم » ( بحار الانوار ،ج 90 ، ص 313).

(2) درحديثي امام صادق « عليه السلام » كيفيت اين حمد و ثنا را چنين تعليم فرموده‌اند : «اللهم أنت الاول فليس قبلك شيء و أنت الآخر فليس بعدك شيئي و أنت الظاهر فليس فوقك شيء و أنت الباطن فليس دونك شيي و أنت العزيز الحكيم .» (‌بحار الانوار ، ج 4 ، ص 265).

(3) كافي، ج 4 ، ص 236 .

(4) كافي، ج 4 ، ص 142.

(5) كافي ،ج 4 ، ص 241 .

(6) عن ابي عبدالله «عليه السلام» قال :« ان الله كره الحاح الناس بعضهم علي بعضٍ في المساله و احب ذلك لنفسه ...» (‌كافي ، ج 4 ، ص 224).

(7) مضمون فرمايش امام صادق «عليه السلام » (‌كافي ، ج 4 ، ص 235).

(8) كافي ، ج 4 ،ص235.

(9) « ..... كلامكم نور و قولكم رشد ...» كلام شما نور است و گفتار شما راستي. (‌زيارت جامعه ، مفاتيح الجنان ).

(10)در حديثي امام صادق «‌عليه السلام » دعاي غريق را به عبدالله بن سيان مي آموزند و او همانجا با تكرار عبارت حضرت ، چيزي به آن مي افزايد ، اما حضرتش مي‌فرمايند : « خدا مقلب القلوب و ابصار است ، اما همانگونه كه من مي گويم ،‌بگو : « يا الله يا رحمن يا رحيم يا مقلب القلوب ثبت قلبي علي دينك » (‌بحار الانوار ، ج 52 ، ص 149).

(11)سوره مائده ، آيه 27.

(12)مكارم الاخلاق ، ص 319.

 

اضافه کردن نظر

با عنایت به اینکه نظرات و پیشنهادات شما کاربران گرامی در بهبود خدمات رسانی پایگاه جامع عاشورا نقش کاملا موثری ایفا می کنند لذا صمیمانه از شما خواهشمندیم با عنایت به حدیث شریف نبوی که «مومن آیینه مومن است»، شما نیـز آیینه ما باشیـد و با یادآوری نقاط قوت و ضعف پایگاه جامع عاشورا، ما را از این فیض الهی محروم نفرمایید.

چند نکته:
• نظرات شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت منتشر خواهد شد.
• نظرات تکراری و تبلیغاتی(به جز وبلاگ ها) تائید نمی شوند و امتیازی هم به آنها تعلق نخواهد گرفت.
• در صورتی که نظر شما نیاز به پاسخ دارد، پاسخ خود را در ذیل همان موضوع دنبال فرمایید.

نظرات  

 
@1234
+2 #47 @1234 1395-09-26 17:17
خیلی خوب بود به دردم خورد :lol: :P
 
 
رضا
+4 #46 رضا 1395-09-09 14:08
:-| مفید. مختصر
 
 
الناز
+2 #45 الناز 1395-08-04 12:07
عالییییییییییی
 
 
سید مرضی
-6 #44 سید مرضی 1395-02-19 20:17
بد نیست : :sigh:
 
 
رضا
+4 #43 رضا 1395-02-01 23:30
فدای هرکی که نوشتش
 
 
آتریسا
-5 #42 آتریسا 1395-01-29 21:38
خوب بود ولی نه خیلی :-| :-| :-| :-| :-|
 
 
زهرا
0 #41 زهرا 1395-01-29 19:26
خوب بود
 
 
مهدی
+9 #40 مهدی 1395-01-28 20:23
خیلی خوب بود ممنون
من کپی کردم و چاپ کردم.بردم مدرسه یک نمره بیست گرفتم :-)
 
 
عسل
+1 #39 عسل 1395-01-10 12:41
خوب بود :-)
 
 
Nazanin
+5 #38 Nazanin 1394-12-24 22:58
خیلی خوب بود مرسی :P
 
 
سارا
+2 #37 سارا 1394-12-06 12:22
عالی عالی عالی عالی بود :-) :-) :-) :-) :lol: :lol: :lol:
 
 
سارا
+1 #36 سارا 1394-12-06 12:21
:lol: :lol: :lol: :lol: : عالی: :lol: :cry:
 
 
سحر
+4 #35 سحر 1394-12-02 21:45
:roll: خوب بود
 
 
بنده خدا
+3 #34 بنده خدا 1394-12-02 14:12
;-) ;-) ;-) ;-) ;-) ;-) ;-) ;-) ;-) بببببسسسیار عععععععععالی
 
 
یه آدم
-2 #33 یه آدم 1394-11-30 16:54
:-) ;-) ممنون.
 
 
یه آدم
+8 #32 یه آدم 1394-11-30 16:53
خوشم اومد :D :lol: :-) ;-) 8) :-? :eek: :roll:
 
 
مریم
-2 #31 مریم 1394-07-17 09:13
بدک نبو د :-) :-[
 
 
سعید
-1 #30 سعید 1394-03-27 11:22
مرسی خیلی خوب بود
استرسم یکم پرید.خداکنه عمل کنه. :-|
 
 
النا
-1 #29 النا 1394-02-21 18:40
خیلی باحال بود مرسی :lol: :lol:
 
 
پرستو
+3 #28 پرستو 1394-02-08 22:41
:P :roll: :P :-) :lol: :lol: خیلی ممنون عالی بود
 
 
مهدی
+3 #27 مهدی 1394-01-30 18:49
:oops: مطلب جالبی داشت
:-) :-) :-)
 
 
سیدحمید
-4 #26 سیدحمید 1394-01-29 23:45
:lol: :lol: :lol: :lol: :lol: :lol: :lol: :lol: :lol: :lol: :lol: سیارممنون
 
 
سیدحمید
-2 #25 سیدحمید 1394-01-29 23:43
:lol: :lol: :lol: :lol: :lol: :lol: :lol: :lol: عالی بود
 
 
اناهيتا
-1 #24 اناهيتا 1394-01-26 00:28
كامل نبود 8)
 
 
حميدرضا
-4 #23 حميدرضا 1394-01-26 00:26
ممنون وتشكر خوب بود ولى كامل نبود و ميتونس بهتر باشه ودقيق تَر
 
 
دلـــــــــــي
-6 #22 دلـــــــــــي 1394-01-23 23:16
خوب بود ممنون :lol: :D 8) :-* :P :roll:
 
 
حسن
+6 #21 حسن 1394-01-22 16:28
:-) :-) :-) :lol: :-| :lol: :lol: :lol: :lol: :lol: :lol: :lol: :lol: :lol: :lol: :lol: خیلی لذت بردم ازمطالبتان
 
 
نگین
+8 #20 نگین 1394-01-22 10:25
ممنون خیلی قشنگ بودن ;-)
 
 
FatemehjOon
+8 #19 FatemehjOon 1394-01-20 11:33
ممنون مطالب خیلی خوبی بود :-) :D
 
 
مهسا
+10 #18 مهسا 1394-01-18 22:43
خوب بود مرسی :lol:
 
 
sama
+2 #17 sama 1394-01-17 22:15
ما برا دعا کردن مطلب میخایم نه برا تقوا ولی به نظرم در کل خوب بود :-? :lol: ;-) ;-)
 
 
mohamad
-3 #16 mohamad 1394-01-17 15:24
بد نبود :-| :-| :-| :-| :-| :-| :-| :-| :-| :-| :-| :-| :-| :-| :-| :-| :-|
 
 
mazda
-8 #15 mazda 1393-12-24 12:00
بد نبود
 
 
امیر
-6 #14 امیر 1393-12-23 20:35
سلام خسته نباشید زحمت گشیدین با این نوشته ها تون بسیار عالی بود ماشا یاد تون باشه اسفند برخودتون دود کنید :-? :-?
 
 
ترانه
-19 #13 ترانه 1393-12-22 13:08
عالی نبود...بد بود قبولش ندارم :-) :-) :-| :-| :zzz :zzz
 
 
عسل
+14 #12 عسل 1393-12-19 19:24
خوب بود..

ممنون! :roll:
 
 
رها
-3 #11 رها 1393-12-18 22:21
:-x خوب نبود
 
 
باران
+11 #10 باران 1393-12-18 16:37
خوب بود ولي نه زياد :sigh:
 
 
sozan
+9 #9 sozan 1393-12-17 18:36
:-) سلام خیلی خوب بود مرسی :-)
 
 
غفقق
-5 #8 غفقق 1393-12-16 23:37
خوووووووووووووو ووووو
 
 
g.m
+11 #7 g.m 1393-12-15 21:03
خیلی عالی بود. مرسی
 
 
ترانه
+16 #6 ترانه 1393-12-15 16:52
:roll: ب نظرم زیاد کامل نبود ولی در کل خوب بود...ممنون :roll:
 
 
الی
+14 #5 الی 1393-12-11 20:29
ممنون :P :roll:
 
 
رضا
+11 #4 رضا 1393-12-08 10:26
8) عالی بود
 
 
غزال
+17 #3 غزال 1393-12-08 09:52
خوب بود مرسی :roll:
 
 
دنیا
+15 #2 دنیا 1393-12-06 19:49
;-) بدک نبود :zzz
 
 
بهاره
+24 #1 بهاره 1393-12-05 20:00
کمی ناقص گفته شده بود به طور کامل نبود :sad: :-?
 
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir